Мектепке дейінгі ұйымдарда ауыз қуысының гигиеналық бұрыштарын ұйымдастыруға арналған нұсқаулық

1. Ауыз қуысының гигиенасы бұрыштарын ұйымдастырудың негіздемесі.

Кариес – балалар стоматологиясындағы ең көп таралған ауру. 1,5 жаста зақымданулар, кем дегенде бір сүт тісі, балалардың 10%-кездеседі, 5 жасқа дейін патологияның пайда болу жиілігі 70% жетеді.

ДДҰ мәліметтері бойынша, уақытша тістердің кариесі бүкіл әлем бойынша 600 миллионнан астам балаға әсер етеді. 3-4 жастағы балалардағы кариестің күрт секіруі дәмдік талғамның өзгеруімен және азық-түлік шеңберінің кеңеюімен, кариогендік бактериялардың берілу қаупімен бірге келетін құрдастарымен белсенді қарым-қатынаспен түсіндіріледі. Сондай-ақ, 3 жастан бастап сәбилер тістерін өздігінен тазалай бастайды.

Сонымен қатар, сүт тістері тұрақты тістерге қарағанда кариеске көбірек бейім, бұл олардың анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктерімен түсіндіріледі (минералдануы төмен жұқа эмаль, кең дентин түтікшелері, тіс қуысының үлкен көлемі).

ДДҰ сонымен қатар сол процесті сипаттайтын, бірақ 3 жасқа дейінгі балаларда ерте жастағы кариес (бұдан әрі – БЕЖК) ұғымын енгізді. БЕЖК таралуы бүкіл әлемде жоғары. Ауру әсіресе оңтүстік-шығыс Азия елдерінде жиі кездеседі, Еуропада 6 жасқа дейінгі балалардың 40% - высокой қарқындылығы жоғары тіс кариесі бар.

Қазақстан Республикасында балалар арасында кариестің таралуы жоғары-81,3%, осыған байланысты мектепке дейінгі ұйымдарда профилактикалық жұмыс жүргізу арқылы ерте жастан бастап стоматологиялық сырқаттанушылықтың төмендеуі ерекше өзекті болып отыр.

2. Нормативтік құқықтық база.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 24 ақпандағы № 31 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасында стоматологиялық көмек көрсетуді ұйымдастыру стандартының 45-тармағы:

«45. Балаларға арналған стоматологиялық аурулардың профилактикасы мынадай іс-шараларды қамтиды:

1) нөлден үш жасқа дейінгі балалар үшін – ата-аналарды балалардың тістерін жарылғаннан кейін бірден күтуге ынталандыру (жадынамалар, брошюралар тарату), ата-аналарды балалардың ауыз қуысына ұтымды күтім жасауға үйрету, ұсынымдар қантты тұтынуды күніне 20 граммға дейін шектеу; ауыз қуысын қарап-тексеру (бір жылға дейін – жылына екі рет), көрсетілімдер бойынша (екі жастан бастап) құрамында фторы бар препараттарды эндогендік және экзогендік қолдану, уақытша тістердің жарылу уақытын, жұптылығын және симметриясын бақылау;

2) үш жастан алты жасқа дейінгі балалар үшін – балабақша қызметкерлері мен ата-аналарын тіс тазарту әдістеріне оқыту, балаларды ауыз қуысының гигиенасына үйрету, реминерализациялайтын препараттарды жергілікті қолдану, алғашқы тұрақты азу тістердің жарықтарын олар атқылағаннан кейін бірден герметизациялау, құрамында фторид бар препараттарды көрсеткіштер бойынша эндогендік қолдану, ауыз қуысын санитариялық тазарту кариес асқынуларының алдын алу мақсатында, атравматикалық пломбалау, миогимнастика, альвеолярлы процесті уқалау, көрсетілімдер бойынша тілдің френулумын пластиктеу, жаман әдеттерді жою, қажет болған жағдайда уақытша тістерді іріктеп тегістеу, протездеу сияқты тіс-жақ аномалияларының профилатикасы;».

3. Мектепке дейінгі ұйымдарда ауыз қуысының гигиенасы бұрыштарын (бұдан әрі – АҚГБ) ұйымдастыру.

Мектепке дейінгі ұйымдарда АҚГБ ұйымдастырудың мақсаты – гигиеналық білім беру және гигиеналық құралдар мен заттарды таңдай отырып, мектеп жасына дейінгі балалардың ауыз қуысының ұтымды гигиенасына оқыту, стоматологиялық аурулардың пайда болуының алдын алу үшін балалардың ұтымды тамақтануы бойынша ұсыныстар қолдану.

АҚГБ ұйымының орны: мектепке дейінгі ұйым тобы.

АҚГБ ұйымдастыруға жауапты қызметкерлер: топ тәрбиешісі және мектепке дейінгі ұйымның мейірбикесі.

Қызметкерлердің функционалдық міндеттері: Мектепке дейінгі ұйымдағы балалардың ауыз қуысының гигиенасы ережелерін үйрету, содан кейін балалардың ауыз қуысын күту дағдыларын игеруін бақылау.

Балалардың ауыз қуысын күту дағдыларын игеруіне бақылау жүргізу жиілігі-әр 10 күн сайын.

АҚБГ жабдықтау:

1) таңбаланған жеке тіс щеткалары;

2) Жеке шыныаяқтар;

3) жуғыш заттар;

4) тіс пасталары;

5) тістерді дұрыс тазалау техникасын көрсетуге арналған жақ үлгілері, олар болмаған кезде тістерді тазалау техникасы бар плакаттар түріндегі көрнекі материалдар;

6) тақырыпқа арналған мультфильмдер мен оқыту бейнелерін көрсетуге арналған ұйымдастыру техникасы.

Тіс щеткалары мен шыныаяқтар нақты жеке таңбалануы керек.

Тіс щеткалары мен шыныаяқтар жуынатын бөлмеде немесе ойын бөлмесінде немесе жатын бөлмеде балалардың қолы жетпейтін жерде сақталады, бұл олардың ластануын және басқа заттармен байланысын болдырмайды.

Аптасына бір рет қызметкерлер жеке шыныаяқтарды жуғыш заттарды пайдаланып сумен жуады, содан кейін шаю және кептіру.

Үш айда бір рет тіс щеткалары жаңасына ауысады. Қолданылған тіс щеткалары оларды жою үшін ата-аналарына қайтарылады.

4. Балаларға арналған тіс тазалау алгоритмі: